Bài học cho các nhà khởi nghiệp từ “Thương Vụ Bạc Tỷ”

01/01/2018 08:16:55

Bài học cho các nhà khởi nghiệp từ “Thương Vụ Bạc Tỷ”

Chỉ sau 8 tập phát sóng, chương trình “Thương Vụ Bạc Tỷ” đã mang lại cơ hội cho 11 dự án được nhận đầu tư với tổng số tiền lên tới hàng chục tỷ đồng. Tuy nhiên, lợi ích mà các nhà khởi nghiệp (startup) nhận được không chỉ đơn thuần là tài chính. Chắc chắn, họ còn có được sự hậu thuẫn là những nguồn tài nguyên hiện tại và nhiều lợi ích cộng hưởng khác đến từ các nhà đầu tư (shark) như hệ thống sẵn có hay mối quan hệ.

Trên hết, điều giá trị nhất đối với một startup khi tham gia “Thương Vụ Bạc Tỷ”, không quan trọng họ có thành công gọi vốn hay không, mỗi startup đều rút ra được bài học vô giá thông qua sự tư vấn và những kinh nghiệm dày dặn của các shark. Sau khi đến với chương trình, rất nhiều startup đã nhận thấy được đâu là lý do khiến họ vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra hoặc các vấn đề trong việc vận hành, cản trở đến sự phát triển của doanh ngiệp.


1. Bài học tài chính

Đa phần các nhà khởi nghiệp khi đến với chương trình để kêu gọi vốn đều định giá sai lệch công ty và đưa ra con số phần trăm cổ phần cũng như yêu cầu đầu tư bất hợp lý. Đây chính là một rào rất cản lớn để các vụ thương thuyết có thể diễn ra trôi chảy, đạt được sự đồng thuận của đôi bên và đi đến thành công tốt đẹp.

Ví dụ điển hình là dự án khoa học công nghệ về sản phẩm Nano Curcumin của công ty Công Nghệ Mới Nhật Hải trong tập 4. Khi doanh nghiệp vẫn đang nằm trong giai đoạn lỗ, chưa thu hồi được toàn bộ số vốn mà chủ doanh nghiệp đã định giá công ty lên tới 100 tỷ đồng (kêu gọi vốn đầu tư 1 tỷ tương ứng với 1% cổ phần). Cho dù giá trị công ty có thể được tính dựa trên tài sản hiện có và bằng sáng chế khoa học độc quyền doanh nghiệp đang sở hữu, nhưng khi sản phẩm vẫn chưa tạo ra đột phá về mặt doanh thu và mang lại lợi nhuận, doanh nghiệp vẫn chưa thể xem là thành công. Vì thế, mức định giá 100 tỷ đồng là hoàn toàn vô lý.

Các startup cần phải thực tế và sáng suốt trong việc định giá doanh nghiệp để các nhà đầu tư cảm thấy “miếng bánh” của họ thật sự hấp dẫn. Ngoài ra, đồng tiền họ bỏ ra cũng phải đáng và đúng với tầm giá trị thật của dự án. Định giá công ty là một trong những kiến thức bắt buộc phải nắm vững đối với bất kỳ doanh nghiệp nào khi đi kêu gọi vốn.

Mà để nhận định đúng giá trị công ty, các startup cần phải nắm rất rõ về tình hình tài chính trong suốt quá trình hoạt động và các con số tài chính cơ bản nhất của doanh nghiệp như tổng vốn đầu tư ban đầu, giá trị tài sản, doanh thu, chi phí, lời và lỗ. Vậy mà nhiều startup khi đứng trước các nhà đầu tư để kêu gọi vốn chỉ mải mê trình bày về sản phẩm, dịch vụ và khi được hỏi đến số liệu tài chính thì vô cùng lơ mơ hoặc thiếu kiến thức nghiêm trọng.

Trong tập 8, startup của dự án “Soya Garden – Đậu Nành Hữu Cơ” đã không thể trả lời nổi câu hỏi căn bản về lời lỗ của tháng gần nhất đến từ các nhà đầu tư. Nếu không lên được một kế hoạch tài chính chặt chẽ và nắm được tình hình tài chính khi doanh nghiệp đang ở quy mô nhỏ, làm sao startup có thể quản lý rủi ro nếu muốn mở rộng và phát triển quy mô? Bên cạnh đó, startup càng không có khả năng kêu gọi vốn khi chưa xác định được thời gian hoàn vốn cho chính mình cũng như cho các nhà đầu tư.

Đừng mãi đâm đầu vào kinh doanh và đánh rơi mất việc quản lý tài chính doanh nghiệp vì đây chính là kim chỉ nam để một doanh nghiệp có thể vận hành và tồn tại hiệu quả. Rất nhiều startup phải giải tán công ty không phải vì ý tưởng dự án không tốt hoặc chưa đủ sự nhiệt huyết, mà các vấn đề tài chính phát sinh như không kiểm soát nổi chi phí, thiếu vốn để tái đầu tư, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu quá thấp v.v khiến doanh nghiệp bị vắt kiệt sức và không thể trụ vững để tự nuôi lấy mình.

Vì vậy, sự chặt chẽ trong tài chính là điều tất yếu. Nếu startup không phải là người làm tài chính giỏi thì bắt buộc phải có một cộng sự làm chuyên gia tài chính mới có thể hỗ trợ tư vấn và kiểm soát được mảng cốt lõi của doanh nghiệp. Nói tóm lại, một startup cần phải hệ thống hoá hệ thống kế toán thật hiệu quả để đo lường chính xác doanh thu, chi phí, lời lỗ, ước tính được những rủi ro, vạch địch kế hoạch tài chính cụ thể và đưa ra các giải pháp đối phó với mọi trường hợp có thể xảy ra.

Bài học về sự khả thi và mức độ thực tiễn trên thị trường


Phần lớn các startup đều mắc phải lỗi lớn thứ hai là “ảo tưởng sức mạnh” của sản phẩm hoặc dịch vụ mình sáng tạo ra mà quên mất độ khả thi của chúng khi được đưa ra thị trường mới là điều quan trọng. Ý tưởng dù có hay đến mấy nhưng không đáp ứng được nhu cầu người tiêu dùng và không tìm thấy được đối tượng khách hàng thì đều không thể kinh doanh, hoặc chỉ có thể dừng lại ở một quy mô nhất định.