Quảng Bình có đánh thức được người đẹp ngủ trong rừng?

22/02/2015 02:09:40

Trước việc tỉnh Quảng Bình sẽ xây dựng tuyến cáp treo để du khách có thể khám phá được động Sơn Đoòng, dư luận ủng hộ thì nhiều nhưng phản bác cũng không ít. Tìm ra một cách làm thông minh sẽ tốt hơn nhiều là lo sợ quá, không dám làm gì.

Người đẹp chưa được đánh thức

Hơn 10 năm kể từ ngày được UNESCO công nhận Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới (tháng 7/2003), tỉnh Quảng Bình đã tập trung bảo tồn và giữ gìn các giá trị của Di sản. Tuy nhiên Di sản này vẫn chưa thực sự tạo cú hích xứng tầm cho phát triển du lịch tỉnh nhà. Tiềm năng này chưa tạo được sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Quảng Bình vẫn thuộc một trong những tỉnh nghèo.

Quảng Bình được xem là “Vương quốc hang động” của Việt Nam, với quần thể Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng hình thành cách đây 400 triệu năm và chứa đựng một hệ thống hang động kỳ vĩ, độc đáo với hơn 300 hang động lớn nhỏ, có giá trị hàng đầu thế giới như: Động Phong Nha, động Thiên Đường, động Tiên Sơn, hang Én, hang Tối… và đặc biệt có động Sơn Đoòng với một vẻ đẹp kỳ bí hiếm thấy thuộc loại động lớn nhất thế giới.

Việc khám phá ra động Sơn Đoòng mang một vẻ đẹp kỳ bí hiếm thấy thuộc loại động lớn nhất thế giới luôn là một địa điểm bí ẩn và thu hút nhiều sự quan tâm của du khách, nhất là khách quốc tế. Hiện nay tỉnh Quảng Bình đang tổ chức tour khám phá động Sơn Đoòng với thời gian 5 ngày 6 đêm, nhưng lượng khách được khám phá động này rất ít, mỗi năm chỉ vài trăm người do chỉ khai thác được vào mùa khô, mỗi chuyến chỉ từ 8 - 10 người và mỗi tuần chỉ thực hiện được một chuyến. Nguyên nhân là do việc tổ chức du lịch mạo hiểm vào Sơn Đoòng luôn đứng trước những rủi ro tiềm ẩn: những tai nạn trên đường do địa hình hiểm trở, do khí hậu khắc nghiệt, do lũ bất ngờ, do côn trùng trong rừng nguyên sinh… mà nếu xảy ra, thì việc cứu chữa là vô cùng khó khăn. Vì vậy, chi phí để thám hiểm động Sơn Đoòng rất đắt đỏ, khoảng 3.000 USD/người (do một du khách phải có 2 người dân bản địa phục vụ) nên người dân bình thường khó có thể tham gia. Ví dụ mới đây thôi, trong chuyến khảo sát tuyến Sơn Đoòng tại Phong Nha - Kẻ Bàng ngày 01/6/2014, ông Niklau Moser (quốc tịch Thụy Sĩ) là Giám đốc kỹ thuật của hãng Gavaventa do say nắng, mất nước vì phải đi liên tục trên quãng đường hiểm trở rất dài nên đã bị bất tỉnh, phải thuê chuyên cơ y tế từ Băng Cốc sang đưa về chữa trị ròng rã 4 tháng trời mới cứu được mạng sống.

Vì vậy, nếu đầu tư tuyến cáp treo sẽ đáp ứng nhu cầu của du khách muốn thám hiểm chinh phục vẻ đẹp hùng vĩ của Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng ở độ cao từ 50 - 250m một cách dễ dàng và ít tốn kém nhất.

Tại sao lại là cáp treo?

Ông Trần Tiến Dũng - Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho biết, nhằm phát huy những tiềm năng du lịch đáng quý, đưa du lịch trở thành nền kinh tế mũi nhọn của tỉnh, tạo đà đi lên từ chính sức mạnh nội tại - đó là nhiệm vị quan trọng của Quảng Bình. Nhiều năm qua tỉnh đã kêu gọi đầu tư vào khai thác du lịch tại quần thể Phong Nha - Kẻ Bàng nhưng kết quả chưa được khả quan và mới đây, nhà đầu tư Sun Group đã lên phương án lên phương án đầu tư tuyến cáp treo.

Tại sai lại là cáp treo? Ông Dũng cho biết, tại các điểm di sản trên thế giới, hình thức di chuyển hành khách bằng cáp treo khá phổ biến với hơn 80 điển khác nhau, trong đó bao gồm các di sản đã được UNESSCO công nhận. Đơn cử tại Di sản núi Hoa Sơn (Trung Quốc) là một ví dụ. Hoa Sơn thuộc tỉnh Thiểm Tây, là một triong 5 ngọn núi thuộc Ngũ Nhạc Danh Sơn của Trung Quốc. Năm 1990 Hoa Sơn được UNESSCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Đây là một trong những ngọn núi thiêng và đẹp nhất Trung Quốc; là điểm đến của những du khách ưa mạo hiểm vì con đường trên núi chỉ là những tấm gỗ mỏng manh cũng những sợi dây xích chắp vá vào nhau. Nhiều biện pháp an toàn đã được thực hiện nhưng hàng năm số người tử vong ở đây vẫn không hề giảm và ngọn núi này có tên gọi là “ngọn núi chết”. Để phục vụ mong muốn được chiêm ngưỡng Di sản độc đáo này, một tuyến cáp treo trên núi Hoa Sơn dài 4,2km, ở độ cao khoảng 2.000 đã được xây dựng. Từ khi có tuyến cáp treo này, hàng triệu du khách đã được thỏa mãn ước ao của mình.

“Như vậy, với tính năng ưu việt đã được chứng minh trên toàn thế giới trong nhiều thập kỷ qua, hệ thống cáp treo sẽ là phương tiện vận chuyển duy nhất an toàn trong vùng di sản, phục vụ du khách mọi lứa tuổi, kể cả người già yếu, tàn tật trong mọi thời tiết khắc ngiệt và địa hình hiểm trở mà không tổn hại đến rừng nguyên sinh và di sản. Và khám phá Sơn Đoòng cũng đi theo hướng đó là thích hợp nhất”, ông Dũng khẳng định.

Trong một buổi họp báo nói về dự án này hồi tháng 11/2014, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình Nguyễn Hữu Hoài cho biết: Dự án cáp treo Phong Nha-Kẻ Bàng sẽ được lập trên nguyên tắc bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng. Dự án do Sun Group đầu tư dự kiến dài 10,6km, nằm hoàn toàn bên ngoài động, gồm 2 chặng. Chặng 1 gồm tuyến cáp treo 1 dây nối từ cửa động Phong Nha đến Trạ Ang với chiều dài tuyến là 6,788km. Chặng 2 gồm tuyến cáp treo 1 dây nối từ Trạ Ang đến cửa sau động Sơn Đoòng với chiều dài 3,870km, cách cửa động Sơn Đoòng 300m. Ga đến cuối cùng của tuyến cáp treo nằm cách xa cửa hang để du khách có thể tham quan khu vực cửa hang. Dự kiến, sau khi có tuyến cáp treo này, hành trình vất vả nhiều ngày để có thể tiếp cận động Sơn Đoòng sẽ rút xuống chỉ còn có 30 phút; chi phí dự kiến chỉ khoảng vài trăm nghìn đồng/người!

Bảo tồn di sản - ưu tiên hàng đầu

Sơn Đoòng xếp thứ 8 trong danh sách 52 điểm đến hấp dẫn nhất năm 2014 của New York Times. Năm 2014 tour du lịch khám phá hang động có giá 3.000 USD, nhưng chỉ 500 du khách nước ngoài có cơ hội được mua tour này.

Khi có thông tin Quảng Bình sẽ xây dựng cáp treo lên Sơn Đoòng, nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng cáp treo sẽ tác động tiêu cực đến Khu di sản, đó là môi trường thiên nhiên bị hủy hoại do chặt phá cây rừng để xây dựng, để vận chuyển vật liệu đến công trình. Sự lo ngại của người dân, của các nhà quản lý di sản là có lý khi họ muốn gìn giữ di sản không chỉ cho hôm nay mà cho cả mai sau.

Tuy nhiên, với trình độ khoa học công nghệ xây dựng như ngày nay, việc thi công không ảnh hưởng nhiều tới rừng nguyên sinh. Bởi thực tế cho thấy nhiều công trình cáp treo đã được xây dựng ở các Di sản thiên nhiên thế giới đã được UNESCO công nhận như núi Hallstat Dachstein Salzkammergut (Áo); núi Sorak (Hàn Quốc); núi Hoàng Sơn, Nga Sơn Mi (Trung Quốc)… mà không ảnh hưởng tới di sản. Chính những tuyến cáp treo này đã góp phần quảng bá di sản rộng rãi trên toàn thế giới thông qua khách du lịch. Ở trong nước là tuyến cáp treo Bà Nà (Đà Nẵng) cũng do Sun Group đầu tư, với tuyến cáp dài xuyên suốt 6km băng qua rừng Bà Nà nhưng lượng cây rừng chặt phá để xây dựng hầu như là rất ít. Qua khảo sát tuyến hướng, những cột cáp treo công vụ đã chuyển nguyên vật liệu xây dựng đến chân công trình mà không hư hại một cành cây. Ở tuyến cáp treo Phong Nha - Kẻ Bàng, theo dự kiến sẽ có 30 trụ cáp, mỗi trụ chiếm diện tích chưa đầy 10m2.

Trước những tranh cãi về xây hay không nên xây cáp treo để bảo tồn di sản, tỉnh Quảng Bình cũng có lý của mình khi nhấn mạnh việc bảo tồn và phát huy di sản phải được song hành. Nếu cứ chăm chăm vào bảo tồn thì sẽ rất có ít người được tiếp cận với di sản, nhất là du khách trong nước, và như vậy, di sản sẽ bị “đắp chiếu”. Còn nếu được đầu tư khai thác, du khách sẽ có điều kiện tiếp cận di sản với trải nghiệm khác hẳn như được bay trên rừng nguyên sinh. Hơn nữa, khi đã đổ tiền đầu tư vào đây để khai thác vẻ đẹp thiên nhiên thì không lý gì lại đi phá hủy những gì thiên nhiên đang mang lại cho mình.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương

Trong Tờ trình số 01/TTr-BXD của Bộ Xây dựng ngày 20/01/2015 trình Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình đến năm 2030, Bộ Xây dựng đề cập đến mục tiêu: “Bảo tồn nguyên trạng và toàn diện giá trị di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, gồm cả các giá trị độc đáo về tự nhiên, văn hóa và lịch sử. Gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương. Phát huy giá trị di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng trở thành một trong những vùng du lịch - sinh thái hấp dẫn “bậc nhất” khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, động lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình và khu vực Bắc Trung bộ”.

Hải Anh