Những thách thức chờ người chiến thắng

23/10/2017 12:28:08

Người chiến thắng trong cuộc bầu cử Hạ viện sớm của Nhật Bản sẽ tiếp tục đối mặt với một loạt thách thức từ mối đe dọa hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên cho đến nền kinh tế trì trệ

Cuộc bầu cử Hạ viện Nhật diễn ra hôm 22-10 và nhiều khả năng liên minh cầm quyền của Thủ tướng Shinzo Abe sẽ giành chiến thắng áp đảo trong bối cảnh phe đối lập chia rẽ nội bộ trầm trọng.


Tham vọng quân sự

Tổng cộng 1.180 ứng viên tranh 465 ghế tại Hạ viện, trong đó có 289 nghị sĩ được bầu trực tiếp và 176 nghị sĩ còn lại được chọn thông qua hệ thống tỉ lệ đại diện. Cuộc thăm dò của báo Nikkei (Nhật Bản) được thực hiện từ ngày 17 đến 19-10 cho thấy Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Abe có thể giành được 262 ghế tại Hạ viện. Các cuộc thăm dò ý kiến gần nhất cũng cho thấy liên minh của LDP và Đảng Công minh (Komeito) sẽ duy trì thế đa số tại Hạ viện.

Vị thủ tướng 63 tuổi kỳ vọng liên minh cầm quyền của mình sẽ chiến thắng đa số 2/3, cho phép ông đưa ra những thay đổi về hiến pháp. Đặc biệt, ông muốn thay đổi lực lượng phòng vệ của Nhật Bản thành quân đội quốc gia lần đầu tiên kể từ Thế chiến II.

Ông Abe đã chiến thắng 4 mùa bầu cử với tư cách là lãnh đạo LDP bất chấp lượng cử tri đi bầu thấp và chỉ nhận được khoảng 25% tổng số phiếu phổ thông. Trong cuộc bầu cử lần này, ông vận động tiếp tục thực hiện chính sách "Abenomics" để khôi phục nền kinh tế sau 2 thập kỷ trì trệ. GDP của Nhật Bản đã tăng khoảng 10% kể từ khi Thủ tướng Abe lên nắm quyền vào năm 2012 với sự hỗ trợ của chính sách tiền tệ siêu nới lỏng của Ngân hàng Nhật Bản, bất chấp các lãnh đạo phe đối lập cho rằng người dân không cảm thấy lợi ích của sự tăng trưởng.


Mối đe dọa từ Triều Tiên

Triều Tiên phủ bóng lên cuộc bầu cử khi lãnh đạo Kim Jong-un đe dọa nhấn chìm đất nước mặt trời mọc xuống biển và Bình Nhưỡng đã phóng 2 tên lửa bay qua không phận đảo Hokkaido trong vòng chưa đầy một tháng. Thủ tướng Abe đã liên tục tăng cường sức mạnh quân sự để đối phó mối đe dọa từ Triều Tiên khi cho rằng thời gian để thảo luận đã kết thúc và hối thúc cộng đồng quốc tế gia tăng sức ép lên Bình Nhưỡng.

Về vấn đề trong nước, "quả bom nhân khẩu học" đang bao trùm ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực từ kinh tế tới xã hội trong nước. Nhật Bản đang trên đường trở thành quốc gia "siêu già" đầu tiên trên thế giới, điều đó có nghĩa hơn 28% dân số sẽ trên 65 tuổi. Tỉ lệ sinh khá thấp trong khi dân số cao tuổi đang tăng lên đồng nghĩa với việc lực lượng lao động đang bị thu hẹp và phải gồng gánh khoản chi phí phúc lợi khổng lồ.

Bên cạnh đó, nợ công của chính phủ Nhật đang ở mức cao nhất trong các quốc gia công nghiệp, lớn hơn gấp đôi nền kinh tế nước này. Các chuyên gia từ lâu đã cảnh báo Tokyo phải hạ bớt núi nợ này, nếu không sẽ phải đối mặt với nguy cơ vỡ nợ.


Trong khi đó, cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh siêu bão Lan kèm theo mưa to gió lớn đang đổ bộ vào Nhật Bản khiến lượng cử tri đi bỏ phiếu giảm mạnh. Diễn biến khách quan này nằm ngoài mong đợi nhưng được cho là góp phần tăng cơ hội chiến thắng cho ông Abe.


Cơn bão với sức gió lên đến 252 km/giờ, cách tỉnh Okinawa về phía Đông sáng 22-10 và dự kiến quét qua khu vực thủ đô Tokyo vào sáng 23-10 (giờ địa phương). Bão Lan sẽ gây ra lượng mưa lớn trên diện rộng trong khi Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) cảnh báo nguy cơ sạt lở và nước sông tràn bờ.


Một quan chức của JMA cảnh báo cơn bão cấp 4 nói trên có thể gây ra lượng mưa hơn 8 cm/giờ ở một số khu vực của Nhật Bản. Gió giật lên đến 162 km/giờ diễn ra trên khắp miền Trung và Đông Nhật Bản sáng 23-10.

Hơn 70.000 hộ gia đình ở các khu vực khác nhau được khuyến cáo sơ tán. Hơn 300 chuyến bay đã bị hủy và hoạt động đường sắt bị gián đoạn ở phía Nam và Tây của Nhật Bản. Các vụ sạt lở nhỏ được ghi nhận và nước sông dâng cao ở một số khu vực. Thủ tướng Abe đã kêu gọi chính phủ thực hiện những biện pháp đối phó càng sớm càng tốt để giảm thiểu bất kỳ mối đe dọa nào về người.


Đây là cuộc bầu cử Hạ viện đầu tiên kể từ khi độ tuổi cử tri được phép bỏ phiếu giảm từ 20 còn 18 tuổi mới thông qua hồi năm ngoái.


Hy vọng vụt tắt

Thành lập Kibo no To (Đảng Hy vọng) ngày 25-9, Thị trưởng Tokyo Yuriko Koike đã tuyên bố mục tiêu lật đổ chính quyền của Thủ tướng Shinzo Abe. Bản thân bà ban đầu được đánh giá là nhân vật thách thức chiếc ghế thủ tướng của ông Abe, còn Đảng Hy vọng được dư luận kỳ vọng sẽ làm giảm thế áp đảo của đảng cầm quyền. Thế nhưng, theo The Japan Times, sự sôi động ban đầu của đảng này từ khi mới xuất hiện đã dần phai nhạt trong những tuần lễ sau đó.

Một cuộc thăm dò từng cho thấy Đảng Hy vọng có thể giành được 69 ghế tại hạ viện, trong khi một cuộc khảo sát khác cho rằng đảng của bà Koike sẽ đạt khoảng 46 - 110 ghế. Thế nhưng, càng đến gần ngày bầu cử, Đảng Hy vọng của bà Koike càng tiêu tan hy vọng. Cơ hội giành một kết quả chấn động của đảng này được cho là bắt đầu lụi tàn khi bà Koike khẳng định không tranh cử vào hạ viện để tiếp tục hoàn tất nhiệm kỳ thị trưởng Tokyo. Điều đó đã khiến cho đảng non trẻ không người lèo lái, thiếu một ứng viên thủ tướng. Điều quan trọng hơn là cử tri Nhật đặc biệt thất vọng.

Thêm vào đó, tờ The Hindu nhận định vấn đề ở chỗ nội bộ phe đối lập bị rạn nứt. Bà Koike đã không thể đưa các phe phái khác nhau quy về một mối. Một số thành viên Đảng Dân chủ nhận thấy không thể xây dựng sự nghiệp chung với bà Koike và đã thông báo tách ra thành Đảng Dân chủ Hiến pháp hôm 2-10, mặc dù cựu thủ lĩnh Seiji Maehara từng thúc giục họ chia sẻ số phận với bà.

Tình thế của bà Koike còn có thể được giải thích rằng về bản chất, bà có cùng một ý thức hệ của LDP bảo thủ của ông Abe mà bà đã nhiều năm gắn bó. Giống như Thủ tướng Abe, bà Koike là một người bảo thủ với khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa.


Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng hoàn tất nhiệm kỳ thị trưởng Tokyo kết thúc vào tháng 8-2020 rồi tính toán những cơ hội có được thời hậu Abe là một nước cờ hợp lý hơn với chính khách từng là nữ bộ trưởng quốc phòng đầu tiên của Nhật này.


Lục San