Huế - Đà Nẵng phối hợp bảo tồn, tu bổ di tích Hải Vân Quan

18/09/2018 12:58:18

Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế phối hợp với Sở Văn hóa – Thể thao TP Đà Nẵng tổ chức hội nghị lấy ý kiến về phương án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy di tích Hải Vân Quan, diễn ra chiều 17/9 tại TP Huế.


Các cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên - Huế và Đã Nẵng tổ chức khai quật khảo cổ học di tích Hải Vân Quan.

Di tích Hải Vân Quan thuộc địa bàn thị trấn Lăng Cô (huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên - Huế) và phường Hòa Hiệp Bắc (quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng). Từ khi được xây dựng hoàn chỉnh vào năm Minh Mạng thứ 7, vào năm 1826, đến nay Hải Vân Quan trải qua gần 200 năm tồn tại và chịu nhiều ảnh hưởng của các biến cố lịch sử lẫn tác động thiên nhiên khắc nghiệt dẫn đến xuống cấp, hư hỏng nhiều hạng mục công trình kiến trúc.

Hải Vân Quan được Bộ VHTT&DL xếp hạng là di tích Quốc gia vào ngày 14/4/2017. Ngay sau đó, Bộ VHTT&DL cho phép Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiến hành khai quật khảo cổ tại di tích Hải Vân Quan. Qua công tác khảo sát và khai quật khảo cổ học tại di tích Hải Vân Quan với diện tích gần 900 m² tại 4 mặt lũy thành và trong lòng khu di tích, kết quả khảo cổ đã làm xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của Hải Vân Quan thời Nguyễn như: Bậc cấp, lối đi của 2 cổng, hệ thống tường thành cùng dấu vết nền móng kiến trúc nhà Trú Sở và Vũ Khố. Ngoài ra, quá trình khai quật cũng phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn từ 1946 đến 1975, khi quân đội Pháp và Mỹ đồn trú tại đây.

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, khảo sát và khai quật khảo cổ học, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, Sở VH&TT TP Đà Nẵng và Phân viện Khoa học Công nghệ và Xây dựng miền Trung (Bộ Xây dựng) đề xuất 2 phương án tu bổ, phục hồi, tôn tạo di tích Quốc gia Hải Vân Quan.

Theo đó, phương án 1: Phục hồi toàn bộ các công trình phía trong ranh giới vùng I bảo vệ di tích, một đoạn tuyến đường Thiên Lý đi về phía Huế và đường dốc đi về phía Đà Nẵng vào thời kỳ nhà Nguyễn. Các công trình nằm giữa ranh giới vùng bảo vệ I và II của di tích và các công trình xây dựng giai đoạn 1945-1975 sẽ được bảo tồn Hải Vân Quan khoảng đầu thế kỷ 20 thích nghi.

Cụ thể, tu bổ cửa Hải Vân Quan và Thiên Hạ Đệ Nhất Hùng Quan theo dấu tích nguyên gốc; Phục hồi thay thế nền cổng lát đá Thanh, hệ thống cối cổng đá Thanh, tường xây gạch vồ, gia cố chống nứt, chống thấm cho các khối xây; phục hồi lan can, hệ thống cửa ván và các tường thành nhà Nguyễn bằng đá hộc; phục hồi nhà Trú Sở và Vũ Khố 3 gian; phục hồi 200m tuyến đường Thiên Lý và tuyến bậc cấp từ Hải Vân Quan… Phương án này, có 15 hạng mục, với kinh phí khoảng hơn 39 tỷ đồng.

Với phương án 2, sẽ bảo tồn nguyên trạng toàn bộ các công trình được xác định có trước giai đoạn 1975 đặc biệt là thời kỳ chiến thắng Đồn Nhất, với kinh phí trên 23 tỷ đồng.

Theo ông Phan Thanh Hải - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết: “Việc nghiên cứu tài liệu viết, ảnh tư liệu và kết quả nghiên cứu khảo cổ học không chỉ làm sáng rõ những giai đoạn hình thành, biến đổi của di tích Hải Vân Quan mà còn xác định được cụ thể quy mô, kết cấu, vị trí, kích thước và tính chất từng công trình kiến trúc trong tổng thể khu di tích. Qua đó, đã “bóc tách” được những giai đoạn xây dựng, sửa chữa, cải tạo lại di tích theo từng thời kỳ lịch sử, cung cấp cứ liệu khoa học chân xác và nhận thức mới, đầy đủ hơn, toàn diện hơn về di tích Hải Vân Quan. Kết hợp với tài liệu chính sử và kết quả nghiên cứu khảo cổ học thì đây là cơ sở quan trọng và cần thiết để các nhà thiết kế, trùng tu, tôn tạo làm căn cứ lựa chọn mặt bằng, định hướng giải pháp phù hợp cho việc bảo tồn, tôn tạo, phục hồi và phát huy giá trị di tích”.

Dựa án trên những phân tích, đánh giá các kết quả nghiên cứu, khảo sát và khai quật khảo cổ học và các vấn đề liên quan, các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, các nhà chuyên môn và cơ quan quản lý cơ bản thống nhất lựa chọn phương án 1. Tuy nhiên, phía đơn vị lập dự án phải bảo vệ nguyên gốc các công trình kiến trúc còn lại của di tích Hải Vân Quan, khảo sát kỹ tư liệu lịch sử, hoàn chỉnh dự án và bổ sung các hạng mục hạ tầng dịch vụ cần thiết…

Trí Đức