Facebook có thể khiến bạn trầm cảm một cách từ từ như thế nào?

15/07/2016 07:05:52

Hơn một thế kỷ trước, cựu tổng thống Hoa Kỳ Theodore Roosevelt từng có một câu nói không chỉ nêu bật sự thật về cuộc sống mà còn thể hiện được thực tế ngày nay, đó là: “Sự so sánh là kẻ trộm niềm vui”.


Những trang mạng xã hội như Facebook khiến chúng ta càng tham gia vào những so sánh xã hội nhiều hơn so với trước đây. (Ảnh: Australian National Review)

Vào những năm 1950, nhà tâm lý xã hội nổi tiếng Leon Festinger đã đưa ra thuyết so sánh xã hội để giúp lý giải các quy trình tâm lý đằng sau nguyên nhân tại sao chúng ta lại thường tự so sánh bản thân với người khác.

Festinger cho rằng mỗi người đều có một mong ước bẩm sinh muốn được so sánh họ với những người đồng trang lứa trong nhiều khía cạnh mà cá nhân họ cho là quan trọng để có thể đánh giá bản thân họ đang làm tốt đến mức nào.

Ngày nay, xu hướng này vẫn tồn tại và thực tế là thông qua các trang mạng xã hội như Facebook chúng ta có thể tham gia vào sự so sánh xã hội nhiều hơn rất nhiều so với trước đây.

Những so sánh xã hội như vậy có thể truyền tải những thông tin rất quan trọng đó là: liệu chúng ta có đang so sánh về sự tiến bộ hay thành tựu của chúng ta, hay chúng ta đang tụt lại phía sau và cần phải nỗ lực để bắt kịp? Tất nhiên, việc thường xuyên so sánh bản thân với những người đồng trang lứa có thể sẽ khiến chúng ta rơi vào cảm giác rằng mình thật kém cỏi.

Khi xem các trang mạng xã hội, chúng ta thường bị ngập trong những dòng thông tin và hình ảnh liên tục về các thành viên trong gia đình, bạn bè và những người thân quen. Có thể sẽ có những lúc, khi điều này trở nên quá mức, có lẽ tốt hơn cả là chúng ta không nên biết quá chi tiết từ những trang này.


Việc thường xuyên so sánh bản thân với người khác sẽ khiến chúng ta cảm thấy mình thật kém cỏi. (Ảnh: BCLiving)

Tiến sỹ Mai-Ly Nguyen Steers, giảng viên của trường đại học Houston chia sẻ một ví dụ về cô em gái của mình. Vài năm trước, em gái của Mai-Ly đã quyết định không tới buổi khiêu vũ của trường vì không có bạn nam nào mời cô.

Em gái nói với Mai-Ly rằng cô rất buồn về điều đó. Hôm sau, những bức ảnh về buổi khiêu vũ của các bạn bè cô bắt đầu xuất hiện tràn ngập trên trang Facebook của cô. Và điều này càng khiến cô cảm thấy chán nản hơn rất nhiều.

Có lẽ, tất cả những bức ảnh hạnh phúc, vui vẻ nhảy múa đêm đó của các bạn cô bên cạnh những bạn nhảy của họ khiến cô cảm thấy rằng mình không đủ hấp dẫn để được bạn khác phái hẹn hò. Khi đó, Mai-Ly đã bắt đầu nghĩ rằng đây có thể sẽ trở thành một vấn đề phổ biến.

Chính trải nghiệm không mấy vui vẻ trên của em gái Mai-Ly đã vô tình truyền cảm hứng cho nền tảng nghiên cứu mà tiến sỹ này đang thực hiện cùng các đồng nghiệp của mình tại đại học Houston và Palo Alto. Nhóm đã thực hiện 2 nghiên cứu với hơn 300 sinh viên các trường đại học ở Mỹ (98 nam và 236 nữ), những người khoảng 20 tuổi.

Trong 2 nghiên cứu này, 1 cái được thực hiện trong đúng 1 ngày và cái còn lại được làm trong 14 ngày. Những người được hỏi cho biết chi tiết về việc dùng Facebook hàng ngày của họ, những so sánh xã hội trên Facebook, và các dấu hiệu trầm cảm hàng ngày.

Nhìn chung, nhóm của Mai-Ly nhận thấy rằng những người (cả nam và nữ) xem Facebook nhiều hơn thì cũng có những dấu hiệu trầm cảm nặng hơn bởi những so sánh xã hội trên Facebook.


Việc dùng Facebook quá nhiều có thể thôi thúc con người so sánh bản thân với người khác. (Ảnh: GuardianLV)

Tuy các nghiên cứu trước đây đã phát hiện mối liên hệ giữa việc dùng Facebook và các triệu chứng trầm cảm nhưng nghiên cứu của nhóm Mai-Ly nhận thấy rằng nguyên nhân cơ bản hay lý do vì sao con người cảm thấy phiền muộn sau khi dành quá nhiều thời gian xem Facebook có lẽ là do sự thôi thúc so sánh bản thân mình với người khác.

Điều không may là khi chúng ta so sánh mình với người khác chúng ta thường làm vậy một cách tự động, một hành động bột phát thường xảy ra ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Hoặc chúng ta không thể dự đoán khi nào chúng ta sẽ so sánh bản thân với bạn bè trên Facebook (và có khi là cả những người mà bạn không thích) bởi vì chúng ta không bao giờ biết được chúng ta sẽ vấp phải những vấn đề gì.

Mọi người thường cố thể hiện bản thân họ trên Facebook theo cách tích cực, đó là loại bỏ những mặt xấu ra khỏi cuộc sống của họ và nhấn mạnh vào những điểm tốt. Vì vậy, nếu chúng ta so sánh bản thân với những “điểm nổi bật” của người khác, chúng ta có thể sẽ cảm thấy cuộc sống của mình kém thú vị hơn hoặc ít hấp dẫn hơn so với cuộc sống của họ.

Nhưng nếu chúng ta luôn lưu ý rằng chúng ta đang so sánh bản thân với một phiên bản cuộc đời đã được chỉnh sửa một cách cẩn thận, được thay đổi theo hướng tích cực thì có lẽ chúng ta sẽ có một cái nhìn khác.

Về cơ bản, Facebook hay các trang mạng xã hội khác như Twitter hoặc Instagram không hẳn là xấu hay tốt. Những trang này được tạo ra nhằm một mục đích cụ thể đó là để giải trí và kết nối chúng ta với bạn bè của mình – bản chất của nó là những trải nghiệm tích cực.

Vì vậy, nếu bạn nhận ra bản thân cảm thấy ngày càng khó chịu sau khi xem những bức ảnh của bạn bè về các kỳ nghỉ tuyệt vời của họ, những thông báo đính hôn lãng mạn, những tấm hình em bé đầy hạnh phúc, hay những bài viết về các chương trình khuyến mãi mới nhất của họ - có lẽ đó là lúc bạn nên đứng dậy và tránh xa khỏi máy tính của mình.


Kim Chi (theo Conversation)