Dễ có thêm quả bom nổ chậm làm rúng động nền kinh tế Trung Quốc

03/03/2016 09:03:33

Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm nhất của các nhà kinh tế trên thế giới đối với nền kinh tế Trung Quốc ở thời điểm hiện tại là: sau thị trường chứng khoán (TTCK), quả bom tiếp theo sẽ nổ ở đâu. 

Khá nhiều người đã lựa chọn hệ thống ngân hàng với những khoản nợ xấu khổng lồ đang không ngừng tích tụ qua nhiều năm, điển hình là Kyle Bass - người đã dự đoán chuẩn xác cuộc khủng hoảng thế giới 2008 và hiện tại cũng đang là một trong những người bán khống nhân dân tệ lớn nhất thế giới. 

Tuy nhiên, dường như đáp án cho câu hỏi này đang có dấu hiệu xoay chiều: thị trường bất động sản có thể sẽ là quả bom kế tiếp, khi mà phần lớn lượng thuốc nổ ở Trung Quốc vừa chạy từ TTCK sang lĩnh vực địa ốc.

Quả thực, ở thời điểm hiện tại, thị trường bất động sản ở Trung Quốc hoàn toàn đang có những dấu hiệu đặc trưng cho thấy đây đang là nơi tích tụ những rắc rối tiếp theo của nền kinh tế thứ hai thế giới sau TTCK. Nó đang là điểm có tốc độ tích tụ vốn và tài chính nhanh nhất trong số các lĩnh vực chủ chốt trong nền kinh tế Trung Quốc trong thời gian vừa qua, và có dấu hiệu vượt quá mức tăng trưởng thông thường tại một thị trường bất động sản thông thường. 

Rõ ràng, việc tăng giá của hệ thống nhà đất tại các thành phố lớn ở Trung Quốc hiện tại không bắt nguồn từ nhu cầu mua nhà ở của người dân nước này tăng cao, mà là do nhu cầu sử dụng bất động sản như một phương tiện kinh doanh.

Theo thống kê, giá nhà ở và các căn hộ tại các thành phố lớn ở Trung Quốc đang có tốc độ tăng trưởng đáng lo ngại. Nơi có mức tăng mạnh nhất là Thâm Quyến, khi giá nhà đã tăng 4% trong tháng 1.2016 so với tháng 12.2015 và tổng cộng giá nhà ở tại thành phố này đã tăng 52% so với cách đây một năm. 

Điều tương tự cũng đang diễn ra ở Thượng Hải, Bắc Kinh với mức tăng lần lượt là 18% và hơn 10%. Tại một số khu vực trung tâm có giá nhà thuộc diện đắt nhất ở Trung Quốc, như khu vực trung tâm tài chính của Thượng Hải, giá đã lên tới trên 500 USD/foot vuông, ở Thâm Quyến cũng đã lên tới 659 USD, trong khi đó giá của các căn hộ ở Manhattan vốn là vùng đắt đỏ nhất nước Mỹ chỉ là chưa đầy 1.500 USD/foot vuông.

Điều này đang cho thấy xu hướng của dòng dịch chuyển luồng vốn tại thị trường nội địa Trung Quốc đang được chuyển dần từ TTCK sang lĩnh vực bất động sản. 

Việc TTCK Trung Quốc đang ở trong những ngày tồi tệ nhất khiến cho hầu hết các nhà đầu tư đã chuyển vốn đầu tư của mình sang các lĩnh vực khác, những người dân thường chọn cách mua vàng và USD để dự trữ, còn lại phần lớn đem đầu tư vào bất động sản vốn được xem là một kênh đầu tư hấp dẫn trong tương lai. 

Từ đó dẫn đến tình trạng các căn hộ cao cấp và gần khu vực trung tâm tại các thành phố lớn tại Trung Quốc, vốn là các căn hộ có giá nhất, lại tăng giá chóng mặt và đắt hàng như vậy trong thời gian qua, trong khi thị trường nhà đất tại các thành phố nhỏ hơn vẫn án binh bất động, thậm chí còn có xu hướng giảm giá. Vì người dân Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực bất động sản để kiếm lời, chứ không phải để mua căn hộ với mục đích sử dụng, nên các căn hộ cao cấp có giá thành cao được nhắm đến trước tiên và được mua đi bán lại nhiều lần với mục đích đầu cơ, khiến giá thành tăng vọt trong một thời gian ngắn.

Điều đang diễn ra tại thị trường bất động sản Trung Quốc ở thời điểm hiện tại nhắc chúng ta nhớ đến vụ nổ bong bóng tại thị trường bất động sản Mỹ, vốn là nguyên nhân chủ đạo gây ra cuộc khủng hoảng tài chính ở nước này năm 2007, dẫn đến cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 2008. 

Có rất nhiều điểm tương đồng giữa hai trường hợp: giá nhà ở được đẩy lên quá cao, thu hút một lượng tiền khổng lồ đổ vào trong một thời gian ngắn để kiếm lời và dẫn đến nổ bong bóng bất động sản. Chỉ khác là ở Mỹ thì người chơi chính là hệ thống ngân hàng và bảo hiểm, còn ở Trung Quốc là chính người dân nước này, vốn đang tìm một lĩnh vực đầu tư mới để gỡ gạc lại sau thất bại trên TTCK từ hồi tháng 8.2015 đến nay.

Đây được xem là hệ quả của việc chính phủ Trung Quốc kích động người dân đổ tiền vào TTCK trước thời điểm tháng 8.2015. Một dòng vốn khổng lồ đã được đổ vào TTCK và khi thị trường này sụp đổ vào tháng 8 và tiếp tục tình trạng ảm đạm trong 2 tháng đầu năm 2016, phần còn lại của dòng vốn khổng lồ này đã chuyển hướng sang thị trường bất động sản, lần này là một cách tự phát chứ không theo sự hướng dẫn và tuyên truyền từ phía chính phủ Trung Quốc. 

Và cũng như những gì mà dòng vốn khổng lồ này đã gây ra tại TTCK trước đó, giờ đây nó cũng đang khiến giá cả trên thị trường bất động sản Trung Quốc tăng vọt, bong bóng ngày càng to lên và nguy cơ vỡ cũng rất cao. Nói cách khác, dòng vốn đầu tư của người dân Trung Quốc giờ đây đang vượt ra ngoài tầm kiểm soát của chính phủ và các nhà lãnh đạo nước này, bất cứ lĩnh vực nào mà nó hướng đến đều có thể phát sinh ra những hậu quả nghiêm trọng.

Hài hước hơn là, một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng này lại là do lãi suất ở Trung Quốc liên tục suy giảm trong thời gian qua và chính phủ nước này đã đưa ra nhiều chính sách để hỗ trợ người dân mua nhà, nhằm làm giảm dần tình trạng đóng băng trên thị trường bất động sản. Nhưng giờ đây các biện pháp khuyến khích này lại đang "nối giáo cho giặc", khi nó góp phần khiến quả bong bóng trên thị trường bất động sản ngày càng to hơn, do ngày càng nhiều người đi vay tiền ngân hàng để đổ vào bất động sản nhằm kiếm lời. 

Tiền từ ngân hàng chảy vào cuộc đỏ đen trên thị trường nhà đất Trung Quốc đang ngày càng nhiều hơn, khiến cho nó giống với cuộc khủng hoảng nhà đất ở Mỹ 2007 hơn bao giờ hết.

Kể cả khi chính phủ Trung Quốc đưa ra các biện pháp xiết chặt việc cho vay và xiết chặt thị trường bất động sản, như họ đã làm một lần vào năm 2013 và phải đến tháng 11.2014 các biện pháp xiết chặt đó mới được nới lỏng; cũng không có nghĩa là mọi thứ đã an toàn. 

Dòng vốn đầu tư của người dân Trung Quốc giờ đây giống như một con rắn, nếu chặn đầu thì nó sẽ chuyển hướng và chạy sang một hướng khác để tìm một mục tiêu mới. Và dù mục tiêu mới của nó có là gì thì với quy mô khổng lồ, dòng vốn này cũng sẽ đem lại những ảnh hưởng tiêu cực và tiềm ẩn những nguy cơ nghiêm trọng, như nó đã làm với TTCK và giờ đây là thị trường bất động sản.

Nhàn Đàm (theo Bloomberg/CafeF)