Đại dự án thua lỗ khó nhất ở tổng thầu EPC:Tiêu cực?

23/10/2018 03:27:12

(Doanh nghiệp) - Vướng mắc trong xử lý tranh chấp với các tổng thầu EPC tại các dự án thua lỗ, GS Phạm Phố cho rằng không do trình độ kém mà có tiêu cực.


Mấu chốt ở khâu thương thảo hợp đồng

Liên quan tới than vãn của đại diện Bộ Công thương khi cho rằng, vướng mắc lớn nhất trong giải quyết các đại dự án nghìn tỉ thua lỗ nằm ở việc xử lý tranh chấp pháp lý đối với tổng thầu EPC. Tuy nhiên, GS-TSKH Phạm Phố - nguyên Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn cho rằng, mấu chốt quan trọng nhất để xử lý tranh chấp với tổng thầu EPC chính là vấn đề thương thảo, khi ký kết hợp đồng đã không được Bộ Công thương nhắc tới, đây chính là hạn chế nếu không được chỉ ra sẽ không thể giải quyết được.

Nhà máy gang thép Thái Nguyên cũng là một trong số các dự án khó xử lý do vướng mắc trong xử lý tranh chấp với tổng thầu EPC. Ảnh: VnEconomy

Theo vị GS, về nguyên tắc, chủ đầu tư phải là đơn vị chịu trách nhiệm về hợp đồng dự án nhưng đó là trong trường hợp các điều khoản thương thảo trong hợp đồng được soạn thảo chặt chẽ, khách quan, minh bạch.

Tuy nhiên, thực tế có thể xảy ra hiện tượng chủ đầu tư móc nối với nhà thầu và cơ quan quản lý, lợi dụng kẽ hở hoặc cố ý tạo ra những kẽ hở ngay từ đầu trong quá trình thực hiện thương thảo các điều khoản ký kết hợp đồng để lách luật, trục lợi.

GS Phạm Phố cho rằng, đây là hiện tượng khá phổ biến nhưng không dễ chứng minh.

Diễn biến dễ thấy ở các dự án thuộc trung ương quản lý là có vấn đề thì lập tức được đẩy lên Bộ. Lên tới Bộ lại được lờ đi, hoặc tìm cách đổ lỗi cho chuyên môn hạn chế, năng lực yếu kém... Kết quả, lỗi thuộc về tập thể, trách nhiệm chung và thiệt hại nhà nước, người dân chịu.

"Không có chuyện trình độ kém hay năng lực hạn chế trong việc thực hiện ký kết các hợp đồng dự án. Đây chỉ là một cách đổ thừa, nhằm bảo toàn lợi ích còn thua lỗ thì đẩy về phía nhà nước.

Cách giải quyết ở 12 đại dự án thua lỗ vừa qua chỉ là một cách giải quyết kiểu "sự đã rồi", nhằm xoa dịu dư luận và xã hội, chứ chưa đi vào mấu chốt của vấn đề.

Do đó, phải làm rõ trách nhiệm của từng bên, đặc biệt làm rõ trách nhiệm của những người tham gia thương thảo, ký kết các hợp đồng. Khi làm rõ được việc này sẽ làm rõ được trách nhiệm của các bên cũng như xác lập cơ chế xử lý đối với các tổng thầu EPC ở từng dự án cụ thể", GS Phạm Phố thẳng thắn.


12 dự án thua lỗ: Khi "lên được mặt đất" sẽ CPH


Đừng để mắc bẫy

Đề cập tới báo cáo của Bộ Công thương cho rằng, việc xử lý 12 đại dự án thua lỗ của ngành công thương bước đầu có chuyển biến tích cực.

Cụ thể, đã có 2 nhà máy báo lãi là nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1 - Hải Phòng đã có lãi 147,68 tỷ đồng trong 8 tháng đầu năm 2018 và nhà máy Thép Việt - Trung có lãi 527,2 tỷ đồng.

4 dự án còn lại trong nhóm này đều có phương án tiết giảm chi phí, tổ chức sản xuất để giảm lỗ như nhà máy đạm Ninh Bình, DAP số 2…. Một số nhà máy khác đang chờ bấm nút khởi động, GS.TSKH Phạm Phố cảnh báo phải thận trọng để tránh mắc bẫy.

"Chúng ta phải thật tỉnh táo và đề phòng trước những toan tính của doanh nghiệp và nhóm lợi ích.

Tôi nghi ngờ, ngoài việc đá bóng trách nhiệm, còn đang có chiến dịch báo cáo hay, báo cáo tốt nhằm kêu gọi nhà nước tiếp tục đổ tiền, cứu các dự án thua lỗ và xem đó như một cách báo công.

Cứ nhìn vào diễn biến thời gian qua sẽ thấy, hàng loạt những đánh tiếng của Bộ Công thương về việc muốn bán lại dựu án thì doanh nghiệp phải khỏe hay doanh nghiệp không ngóc đầu lên được do gánh nặng tài chính... Rất vô lý.

Đây là một cách đánh tráo khái niệm để xin tiền", GS Phạm Phố chỉ rõ.

Từ những lo ngại nói trên, GS Phạm Phố đề nghị các cơ quan thanh tra phải vào cuộc thanh tra độc lập từng dự án, nhằm xác định rõ hiện trạng của từng dự án để có giải pháp xử lý.

"Quan điểm tôi là kiên quyết loại bỏ các dự án yếu kém, thua lỗ, không có khả năng phục hồi. Kiên quyết không đổ thêm tiền ngân sách cứu các dự án thua lỗ, cứu lợi ích nhóm.

Riêng với những dự án được Bộ Công thương báo có lãi, thanh tra phải làm rõ xem dự án có lãi thực sự hay không? Lãi nhờ hạch toán chính xác hay lãi nhờ loại bỏ các khoản ưu đãi, các chi phí khấu hao tài sản, nhà xưởng, hay lấy những khoản tiền phúc lợi tính vào lãi?

Tiếp đến, đối với các dự án có triển vọng phục hồi vậy cụ thể phục hồi như thế nào? Đối với dự án đạm Ninh Bình tôi rất nghi ngờ, do công nghệ của nhà máy quá lạc hậu, dù có tái khởi động cũng không thể cạnh tranh được.  Như vậy, dù có đổ thêm tiền cũng không mang lại hiệu quả", vị GS cảnh báo.

Hoài An