Chăm sóc sức khỏe răng miệng cho người cao tuổi

12/10/2018 11:45:03

Răng miệng là cửa ngõ của bộ máy tiêu hóa, nếu chăm sóc không tốt sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.

Người cao tuổi thường có nguy cơ mắc các bệnh về răng miệng cao, việc chăm sóc răng miệng cần được chú ý.

Các bệnh răng miệng thường gặp ở người già

1. Bệnh nha chu

- Là một bệnh rất phổ biến của vùng răng miệng, hay gặp ở lứa tuổi trung niên, người già và là nguyên nhân thường gặp gây mất răng ở người cao tuổi.

- Bệnh nha chu là bệnh của tổ chức xung quanh răng. Nguyên nhân chính của bệnh là do tình trạng vệ sinh răng miệng kém tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ ở mảng bám xung quanh cổ răng, hình thành cao răng. Cao răng càng nhiều thì tình trạng viêm lợi càng nặng, tiến triển thành viêm nha chu có kèm theo viêm dây chằng quanh răng và tiêu xương. Bệnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân, giảm sức đề kháng của cơ thể.

- Những triệu chứng thường gặp là chảy máu lợi (nướu) khi chải răng, lợi sưng đỏ dễ chảy máu, cao răng nhiều, hơi thở hôi, răng lung lay và có cảm giác không bình thường khi nhai, răng di chuyển dần và thưa ra.

2. Bệnh sâu răng

- Bệnh sâu răng là tổn thương tiêu hủy tổ chức cứng của răng (men và ngà răng) không hồi phục, tạo nên lỗ hổng trên thân răng, cổ răng. Người càng cao tuổi thì tỷ lệ sâu răng càng cao.

- Triệu chứng sớm của sâu răng là ê buốt khi có kích thích nóng, lạnh, chua, ngọt. Ê buốt có thể kéo dài sau các yếu tố kích thích. Giai đoạn tủy đã chết, bệnh nhân không còn cảm giác ê buốt.

- Bệnh nhân thấy rắt thức ăn ở lỗ sâu. Có thể quan sát thấy lỗ sâu có mầu nâu xám.

- Sâu răng tiến triển gây viêm tủy, tủy hoại tử, viêm quanh cuống, nặng hơn có thể viêm xương, viêm hạch vùng lân cận…

3. Rối loạn khớp thái dương hàm

- Có nhiều nguyên nhân gây rối loạn khớp thái dương hàm như viêm khớp, chấn thương xương hàm, mỏi hàm do nghiến răng, mất răng lâu ngày.

- Triệu chứng chính là đau hàm, đau nhức trong và xung quanh tai, khó nhai và khó chịu lúc nhai hoặc cắn, cắn không đều, cứng khớp hàm, có thể đau đầu. Há ngậm miệng có thể thấy tiếng lục cục ở khớp.

4. Mòn răng, ê buốt răng

- Mòn răng có thể có nguyên nhân cơ học hay hóa học, trong đó phần men răng bị bào mòn. Mòn răng cơ học gây ra bởi sự cọ xát vào mô răng như nhai nghiến, chải răng quá mạnh. Mòn răng hóa học do các chất hóa học mà điển hình là axit gây nên. Axit có thể có trong thức ăn, trong dịch vị dạ dày trào ngược lên miệng.

- Ê buốt răng có thể do tụt lợi, tiêu xương ổ răng, chải răng không đúng cách, nghiến răng, gây quá cảm ngà vùng cổ răng.

5. Mất răng

- Nguyên nhân mất răng có thể do sâu răng, viêm quanh răng. Nghiên cứu tỷ lệ mất răng ở người cao tuổi vào khoảng trên 50%, tuổi càng cao thì tỷ lệ này càng tăng.

6. Khô miệng

- Do người già, hệ thống trao đổi chất và miễn dịch suy yếu, kèm theo rất nhiều bệnh mãn tính cần dùng thuốc kéo dài gây nên triệu chứng khô miệng. Khô miệng làm tăng nguy cơ mắc bệnh sâu răng và khó khăn khi ăn nhai, nuốt.

Dù là còn răng hay mất răng, người cao tuổi cũng nên đi khám răng định kỳ 3-6 tháng/ lần, để phát hiện và điều trị sớm các bệnh về răng nếu có.

1. Dinh dưỡng hợp lý

Các loại rau quả tươi là nguồn cung cấp vitamin dồi dào cho cơ thể nói chung, cho răng và lợi nói riêng; chúng cũng có tác dụng làm sạch răng sau khi ăn.

Nên ăn trái cây tươi thay cho các loại bánh ngọt. Chỉ nên ăn bánh ngọt vào bữa chính và đánh răng ngay sau đó. Thời điểm ăn trái cây tươi tốt nhất là trước bữa ăn chính 1 giờ đồng hồ, vì chúng là đồ ăn sống. Ăn đồ sống trước khi ăn đồ chín sẽ giúp tránh các phản ứng tăng bạch cầu, bảo vệ hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Người cao tuổi thường ăn ít và chia làm nhiều bữa nhỏ. Vì vậy, sau mỗi lần ăn, phải súc miệng và chải răng ngay, không để thức ăn lưu lại trên răng và lợi, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi dẫn đến sâu răng.

Chế độ ăn nên ăn đủ các chất như: đạm (có trong: thịt, trứng, tôm, cua, sữa, đậu phụ), chất béo thực vật, hạn chế tối đa ăn mỡ và phủ tạng động vật, các vitamin (trái cây) và muối khoáng.

2. Phòng bệnh nha chu

Mảng bám của vi khuẩn là nguyên nhân gây bệnh nha chu. Nếu không chải răng kỹ và dùng chỉ nha khoa, mảng bám sẽ dày dần và gây viêm nướu.

Triệu chứng ban đầu của bệnh nha chu là có vôi bám ở cổ răng, kích thích gây ra viêm nướu. Các mô quanh chân răng (như lợi, xương, men gốc răng, dây chằng) đã bị phá hủy. Răng mất điểm tựa vững chắc nên từ từ lung lay và thưa dần; lúc này răng biểu hiện sẽ là sưng lợi, lợi túi mủ chứa nhiều vi khuẩn, miệng hôi.

Để phòng ngừa bệnh nha chu, cần giữ vệ sinh răng miệng, chải răng đúng cách, ăn những thức ăn mềm.

3. Làm răng giả nếu bị mất răng

Dù răng bị mất vì bất cứ lý do gì, thì người cao tuổi cũng nên đến nha sĩ để khám và phục hình răng sau đó 1 tháng. Nếu để lâu, các răng sẽ bị xô lệch, làm mất khoảng trống của răng đã mất, đồng thời gây xáo trộn khớp cắn, khó chải sạch răng.

Khi đã có răng giả, nên chăm sóc chúng thật kỹ, chải răng hằng ngày như răng thật. Nếu dùng răng giả kiểu tháo lắp, nên tháo ra lúc nghỉ ngơi hoặc đi ngủ để niêm mạc ở hàm được thoáng, máu lưu thông dễ dàng. Hàm giả tháo ra nên được vệ sinh sạch sẽ, ngâm vào một ly nước nguội có nắp đậy, tốt nhất là ly thủy tinh.

BS. Phạm Thị Thu Hằng

Khoa Răng - Bệnh viện TƯQĐ 108